Wat is precies het verschil tussen een onderwijskundig adviseur en een opleidingskundige. Weet jij het?

Volgens mij zit het verschil vooral in de context waarin het leren plaatsvindt en niet zozeer in de instrumenten die worden gebruikt:

• Onderwijskundig werk richt zich meestal op formeel onderwijs: Curriculumontwerp, leerdoelen, didactiek en toetsing, vaak gelegitimeerd door kwalificaties en onderwijskaders.
• Opleidingskundig werk richt zich vooral op leren in organisaties. Daar staat niet het onderwijs centraal maar wat leren moet opleveren in de praktijk: Ander gedrag, betere prestaties of ondersteuning van organisatieverandering. Leren is daar een middel, geen doel op zich.

Tegelijkertijd gebruiken beide vakgebieden grotendeels wel dezelfde ontwerpmodellen en principes. Denk aan ADDIE of evaluatiekaders zoals Kirkpatrick. En dat is ook logisch want in beide gevallen ontwerp je leren op een goed doordachte manier.

En precies dáár lijkt soms de verwarring te ontstaan. Maar het feit dat we dezelfde modellen gebruiken betekent nog niet dat iedereen automatisch hetzelfde doet. Het onderscheid zit niet in het model, maar in hoe je het toepast, met welk doel en binnen welke context.

Daarom start ik bij nieuwe opdrachten altijd met de vraag: Welk probleem probeert deze organisatie op te lossen. En als leren daarin een rol speelt, welke is dat dan? Pas na het beantwoorden van die vraag wordt relevant welke expertise past: Onderwijskundig, opleidingskundig of juist een combinatie daarvan.

Dat betekent soms eerst even doorvragen. Niet om lastig te zijn, wel omdat een verkeerde framing aan de voorkant zelden leidt tot een effectieve oplossing.

Welke vragen stel jij altijd vóórdat je aan de slag gaat met een leer- of ontwikkelvraag? Hoe ziet jouw intakegesprek eruit?

Voor wie het wil nalezen: Dit onderscheid en de overlap zijn o.a. beschreven door Kessels (Opleiden in organisaties) en Branch (ADDIE).